ਆਪਣੇ ਫ਼ਰਜ ਨਿਭਾਉਣੇ ਸਿੱਖੋ

ਇਸ ਜੀਵਿਤ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਫ਼ਿਤਰਤ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਬੌਧਿਕ ਵਿਕਾਸ ਉੱਚ ਪਾਏ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਹਰ ਇਨਸਾਨ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਸੋਚ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਹੁੰਦੈ। ਇਨਸਾਨ ਜਦੋਂ ਬਚਪਨ ’ਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸਦੇ ਫ਼ਰਜਾਂ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਸਕੂਲ ਸਮੇਂ ਉਸਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ਰਜਾਂ ਸਬੰਧੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਨਸਾਨ ਸਮਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਖੁੱਦ ਆਪਣੇ ਫ਼ਰਜ ਪਛਾਣਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਫਰਕ ਸਿਰਫ ਇੰਨਾ ਕੁ ਹੈ ਕਿ ਕੁੱਝ ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੇ ਫ਼ਰਜਾਂ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਤੱਕ ਬਾਖੂਬੀ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਕੁ ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੇ ਫ਼ਰਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਵੇਸਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਾਡੀ ਬਿਉਰੋਕ੍ਰੇਸੀ ਅੰਦਰ ਚੰਦ ਕੁ ਬਿਊਰੋਕ੍ਰੇਟਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਈਏ ਤਾਂ ਬਾਕੀ ਆਪਣੇ ਫ਼ਰਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਵੇਸਲੇ ਹੀ ਜਾਪਦੇ ਹਨ।ਇੱਕ ਬਿਉਰਕ੍ਰੇਟ ਹੋਣਾ ਹੀ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।ਇੱਕ ਬਿਉਰੋਕ੍ਰੇਟ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਫ਼ਰਜਾਂ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।ਆਮ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਬਿਊਰਕ੍ਰੇਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਆਸਾਨ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਨਾਂ ਕਿ ਅਸੰਭਵ।ਆਮ ਇਨਸਾਨ ਤਾਂ ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਕੰਮ ਲਈ ਬਿਊਰੋਕ੍ਰੇਟਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੰਨਤਾਂ-ਤਰਲੇ ਕਰਦਾ ਹੀ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕਿੱਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਸੁਣਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।ਆਮ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਬਿਊਰਕ੍ਰੇਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਕਈ-ਕਈ ਸਹਾਰੇ ਲੱਭਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਕੁਰਸੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਹੀ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਸ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਫ਼ਰਜ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਨਿਭਾਉਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।ਪਰ ਕੁੱਝ ਇਨਸਾਨ ਵੱਡੀਆਂ ਕੁਰਸੀਆਂ ਤੇ ਬੈਠ ਆਪਣੇ ਫਰਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਕੇ ਸਿਰਫ ਤੇ ਸਿਰਫ ਆਪਣਾ ਵਕਤ ਟਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਆਮ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਬੰਧਿਤ ਕੁੱਝ ਫੈਸਲੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦਿਆਨਤਦਾਰੀ ਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਧਿਆਪਕ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਸਮਾਜ ਸਿਰਜਕ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਫ਼ਰਜ ਸਿਰਫ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੱਕ ਹੀ ਸਬੰਧਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦਾ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਬੌਧਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ।ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਅਧਿਆਪਕ ਆਪਣੇ ਸਿਖਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਆਪੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸਬੰਧੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦੱਸ ਕੇ ਖੇਡਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ‘ਚ ਕਿਵੇਂ ਵਿਚਰਨਾ ਹੈ,ਸੁਸਾਇਟੀ ‘ਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਿਖਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਚੰਗਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਬੁਰਾ ਹੈ ਸਬੰਧੀ ਬਾਖੂਬੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਉਪਰੋਕਤ ਗੱਲਾਂ ਸਿਰਫ ਉਹ ਅਧਿਆਪਕ ਹੀ ਦੱਸੇਗਾ ਜੋ ਆਪਣੇ ਫ਼ਰਜਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਕਾਬਲੀਅਤ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ।
ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੇ ਹੀ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਦਾਰਮਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਅਗਰ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਆਪਣੇ ਫ਼ਰਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਹਿਰਦ ਹੋਵੇਗੀ ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਤਰੱਕੀ ਦੀ ਰਾਹ ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨੀ ਠੋਸ ਸਮਾਜ ਸਿਰਜਕ ਹੋ ਨਿਬੇੜਗੀ।
ਇੱਥੇ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਅਤਿਕਥਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਹਰ ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੇ ਫ਼ਰਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਹਿਰਦ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਅੰਦਰ ਫੈਲੀ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਖਤਮ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੱਭਿਅਕ ਸਮਾਜ ਸਿਰਜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।